Een nieuw museum over de Tweede Wereldoorlog?

Een nieuw museum over de Tweede Wereldoorlog?
Sinds voorjaar 2012 onderzoek ik zeer intensief of het initiatief van drie musea om een nieuw
museum te realiseren in Nijmegen levensvatbaar is. Museum Hartenstein in Oosterbeek,
Bevrijdingsmusem Groesbeek en het Oorlogsmuseum in Overloon hebben de handen ineen
geslagen, en willen met hun drie musea samenwerken in een nieuw museum. Centraal gelegen
op een historische plek in Nijmegen.
Het nieuwe museum moet de bestaande musea niet vervangen, maar het wordt wel hét
centrale museum worden met het overkoepelende verhaal over de oorlog. De drie bestaande
musea worden ‘site musea’ die vertellen over wat er op die plek gebeurd is.
Waarom moet er zo’n museum komen. Het is een plan van drie bestaande musea, en niet van
de gemeente Nijmegen. We juichen het initiatief toe, omdat samenwerking meer zekerheid
geeft voor de toekomst. Dat voor Nijmegen gekozen is als locatie voor het nieuwe museum
is goed voor de stad. Het markeert het belang van Nijmegen tijdens de laatste fase van de
Tweede Wereldoorlog. Honderdduizenden soldaten verzamelden zich hier en waar nu de
nieuwe stadsbrug gebouwd wordt staken de eerste Amerikanen de Waal over. Dat was het
begin van de operatie Market Garden, die later leidde tot de bevrijding van Nederland en
Duitsland.
De stichting die het nieuwe museum wil realiseren heeft, vindt het gebouw De Vasim, heel
geschikt voor het nieuwe museum. Onze gesprekken de afgelopen maanden gingen er over
of dit haalbaar zou zijn en hoe we daar op een goede manier invulling aan kunnen geven,
samen met de huidige gebruikers. Geen eenvoudige opgave. Het gebouw moet grondig
worden opgeknapt en verbouwd om geschikt te zijn voor het museum. Er zijn dan ook enkele
tientallen miljoenen euro’s voor nodig.
Het vfonds, het vroegere Veteranenfonds, steunt het initiatief van harte en ook de gemeente
Nijmegen juicht de komst van het museum toe. Het zal volgens onderzoek van de musea
zo’n 120.000 bezoekers per jaar trekken. Het museum staat bovendien in het hart van de
Liberation Route. De route die de geallieerde legers in ’44/’45 aflegden toen ze van Zuid-
Engeland vertrokken om Europa te bevrijden en die uiteindelijk eindigde in Berlijn.
Het nieuwe museum gaat niet alleen over WOII, maar over vrede, vrijheid en verzet. Er wordt
een verbinding gemaakt tussen WOII en conflicten die we ook nu nog overal in de wereld
meemaken. En prachtig museum dat een toeristische trekker van jewelste kan zijn voor de
stad en de regio. Een project waarin gemeente Nijmegen, vfonds en de provincie Gelderland
moeten samenwerken om het te kunnen realiseren. De komende weken worden spannend.
Dan moet blijken of er genoeg geld op tafel komt om een bodem in de financiering te leggen
en het project verder te brengen. Met name de provincie zal de komende weken duidelijkheid
moeten geven of er genoeg gevonden kan worden.
Hoewel er overal bezuinigd moet worden, is dit een kans voor onze stad en Gelderland die,
crisis of niet, meer dan de moeite waard is en hopelijk ook gaat slagen.

Sinds voorjaar 2012 onderzoekt de gemeente of het initiatief van drie musea om een nieuw museum te realiseren in Nijmegen levensvatbaar is. Museum Hartenstein in Oosterbeek, Bevrijdingsmusem Groesbeek en het Oorlogsmuseum in Overloon hebben de handen ineen geslagen, en willen met hun drie musea samenwerken in een nieuw museum. Centraal gelegen op een historische plek in Nijmegen.

Het nieuwe museum moet de bestaande musea voor een deel vervangen. Het wordt hét centrale museum met het overkoepelende verhaal over de oorlog. De drie bestaande musea worden ‘site musea’ die vertellen over wat er op die plek gebeurd is.

Waarom moet er zo’n museum komen. Het is een plan van drie bestaande musea, en niet van de gemeente Nijmegen. We juichen het initiatief toe, omdat samenwerking meer zekerheid geeft voor de toekomst. Dat voor Nijmegen gekozen is als locatie voor het nieuwe museum is goed voor de stad. Het markeert het belang van Nijmegen tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog. Honderdduizenden soldaten verzamelden zich hier en waar nu de nieuwe stadsbrug gebouwd wordt staken de eerste Amerikanen de Waal over. Dat was het begin van de operatie Market Garden, die later leidde tot de bevrijding van Nederland en Duitsland.

De stichting die het nieuwe museum wil realiseren heeft, vindt het gebouw De Vasim zeer geschikt voor het nieuwe museum. Onze gesprekken de afgelopen maanden gingen er over of dit haalbaar zou zijn en hoe we daar op een goede manier invulling aan kunnen geven, samen met de huidige gebruikers. Geen eenvoudige opgave. Het gebouw moet grondig worden opgeknapt en verbouwd om geschikt te zijn voor het museum. Er zijn dan ook enkele tientallen miljoenen euro’s voor nodig.

Het vfonds, het vroegere Veteranenfonds, steunt het initiatief van harte en ook de gemeente Nijmegen juicht de komst van het museum toe. Het zal volgens onderzoek van de musea zo’n 120.000 bezoekers per jaar trekken. Het museum staat bovendien in het hart van de Liberation Route. De route die de geallieerde legers in ’44/’45 aflegden toen ze van Zuid-Engeland vertrokken om Europa te bevrijden en die uiteindelijk eindigde in Berlijn.

Het nieuwe museum gaat niet alleen over WOII, maar over vrede, vrijheid en verzet. Er wordt een verbinding gemaakt tussen WOII en conflicten die we ook nu nog overal in de wereld meemaken. En prachtig museum dat een toeristische trekker van jewelste kan zijn voor de stad en de regio. Een project waarin gemeente Nijmegen, vfonds en de provincie Gelderland moeten samenwerken om het te kunnen realiseren. De komende weken worden spannend. Dan moet blijken of er genoeg geld op tafel komt om een bodem in de financiering te leggen en het project verder te brengen. Met name de provincie zal de komende weken duidelijkheid moeten geven of er genoeg gevonden kan worden.

Hoewel er overal bezuinigd moet worden, is dit een kans voor onze stad en Gelderland die, crisis of niet, meer dan de moeite waard is en hopelijk ook gaat slagen.

Cultuur onder vuur

De afgelopen maanden hebben de Nijmeegse instellingen in de culturele sector, die in aanmerking willen komen voor subsidie uit Den Haag keihard gewerkt. Voor 1 februari moest een aanvraag ingediend worden met de plannen voor de komende jaren. In Nijmegen hadden we drie instellingen in de landelijke Basisinfrastructuur (BIS). De Music Meeting (muziekfestival voor internationale muziek), Literair productiehuis De Wintertuin en jeugdtheater Kwatta. Het nieuwe beleid betekent dat alleen Kwatta nog een kans maakt op subsidie in het kader van de BIS. Music Meeting en Wintertuin moeten zich tot steunfondsen gaan wenden.

Jeugdtheater Kwatta heeft een mooie aanvraag geschreven en zou op grond daarvan ook de komende jaren in de BIS moeten blijven. Ze is echter in directe concurrentie met jeugdtheater Sonnevanck in Enschede. Het is nu wachten op het advies van de Raad voor Cultuur aan de minister.

Dat wachten we in spanning af. Ondertussen werken we met de culturele sector in deze stad door aan vernieuwing van het cultuurbeleid. De afgelopen week besprak ik de conceptversie van de nieuwe Cultuurvisie met vertegenwoordigers van de grote culturele instellingen. Het was een inspirerende bijeenkomst, waarin de hoofdlijnen van de nieuwe nota uitgebreid aan de orde kwamen.

De conceptnota is tot stand gekomen na een uitgebreide discussie met de stad. Het beeld dat daaruit naar voren komt, is dat Nijmegen een plaats is waar het culturele experiment welig tiert. Hier kan van alles en het publiek is geïnteresseerd in verrassende, nieuwe initiatieven. Nijmegen als het Berlijn van Nederland dus. Een mooi beeld. Toch blijkt dat wat boven het gemiddelde uitsteekt ook kan rekenen op kritiek. De stad heeft een sterke neiging tot nivellering. Wat er aangeboden wordt moet eigenlijk bij voorbaat toegankelijk zijn voor een breed publiek. Anders wordt het elitair, en daar is geen plaats voor.

Projecten waar excellentie voorop staat, soms gericht op een kleiner maar gretig publiek, liggen snel onder vuur. Zo is er kritiek op het Artist in Residence project, waarin instellingen een (top) kunstenaar uitnodigen twee maanden in Nijmegen te wonen (Besiendershuis) en te werken. Dat is jammer. Het project brengt topmensen naar Nijmegen en geeft daarmee een impuls aan de instellingen. Niet voor een groot publiek maar wel heel belangrijk voor de organisatie. En wat levert het op? Een boek van Thomas Verbogt. Vier nieuwe opnamen van de Zuidafrikaanse zanger Gert Vlok Nel en een monument voor de gevallenen bij de Oversteek tijdens WOII in combinatie met de nieuwe brug.

Prachtige resultaten. En de kunstenaars nemen hun Nijmeegse ervaringen mee en verspreiden die over de wereld. Als we echt het Berlijn van Nederland willen zijn, dan moeten we er ook voor zorgen dat de wereld dat weet. Dan moeten we boven onszelf uitstijgen en er voor zorgen dat niet alleen de breedte een kans krijgt maar ook de top.

Cultuur en ambtenaren als sluitpost

Gisteren publiceerde Maurice de Hond, zoals elke zondag, actuele informatie over de politieke voorkeur van de Nederlandse bevolking op www.peil.nl. Het blijven natuurlijk dagkoersen, maar tegelijkertijd is het prettig om te zien dat D66 nog steeds op dikke winst staat ten opzichte van de kamerverkiezingen.

Steeds vaker presenteert Peil.nl ook peilingen over hoe de achterban van verschillende partijen oordeelt over actuele thema’s. De afgelopen weken ging het vooral over de vraag wie nou van de euro af wil en wie hem juist wil houden; of Nederland nog aan Griekenland moet ‘betalen’, etcetera. Ingewikkelde vragen die ik alleen kan beantwoorden op basis van een onderbuikgevoel, en het beetje kennis dat ik opdoe via de kranten.

Deze week ging de ‘verdiepingsvraag’ over de vraag hoe de kiezers van de verschillende partijen denken over extra bezuinigingen die zich aandienen. Het is interessant om te zien wat er dan gevraagd wordt. Kennelijk was het geen open vraag maar krijgen mensen suggesties voorgelegd. Twee suggesties storen mij enorm. De ene is ‘fors verlagen van de ambtenarensalarissen’ en de andere ‘sterk verlagen van de cultuursubsidies’.

De eerste suggestie voor de kiezer over het ‘fors’ verlagen van de ambtenaren salarissen is buitengewoon suggestief. Het suggereert dat ambtenarensalarissen veel te hoog zijn. Ten tweede suggereert het dat ambtenaren geen recht hebben op hun beloning.

De medewerkers op het stadhuis en de Stadswinkel, onze toezichthouders, beheerders van wijkcentra, brandweerlieden, de medewerkers van de Bel & Herstellijn. Ik merk elke dag hoe belangrijk ze zijn. En er wordt hard gewerkt, en met grote deskundigheid. Het gaat daarom niet aan om voortdurend de ambtenaren te blijven benoemen als mogelijke bezuinigingspost.

De tweede bezuinigingspost is cultuur, althans dat vinden volgens Peil.nl veel Nederlanders. Na de bezuinigingen van Zijlstra per 2013 van 200 miljoen op een budget van 425 miljoen, kan er kennelijk nog wel meer af.

Ook deze suggestie versterkt weer het beeld dat cultuur niet belangrijk is. Wie cultuur wil zien, moet er maar voor betalen, lijkt het adagium. Maar dat het cultuuraanbod in dit land, als het niet door de overheid ondersteund wordt, zal afglijden dat vergeten veel mensen. En wat je nu kapot maakt, krijg je niet terug.

Nu mag Maurice de Hond vragen wat hij wil, maar het gevolg is wel dat veel mensen die zijn site bezoeken deze suggesties als vaststaande feiten gaan beschouwen. En dat is een slechte zaak. Beter is het structureel te bezuinigen door de pensioenleeftijd niet pas in 2020 te verhogen maar veel sneller. En wat te denken van de andere heilige huisjes als de hypotheekrente-aftrek en de flexibilisering van de arbeidsmarkt? Dan kunnen ambtenaren en cultuur gespaard worden, want we hebben ze beide hard nodig.

Roerige tijden

Het is weer woensdagavond en raadsvergadering. In de hal van het stadhuis bivakkeren protesterende stadgenoten aangevuld met de activisten en idealisten van het Occupy-kamp op het Valkhof. Een ludiek protest tegen de afbouw van subsidiebanen. Ondertussen ligt in de raad de begroting voor. Alle partijen worstelen met de beoordeling van de risico’s voor de komende jaren. Wat doet de woningmarkt? Hoe gaat het met de Euro? Welke bezuinigingen komen er nog uit Den Haag?

Niet alleen in Griekenland en Italië zijn het roerige tijden. Veel gemeenten hebben het moeilijk om de begroting rond te krijgen, en hier en daar dreigen colleges er zelfs over te vallen. In Nijmegen zit het college stevig in het zadel en ook De Gelderlander constateerde dat we de zaken goed op orde hebben.

Ondanks de beperkte middelen lukt het ons steeds om met veel creativiteit en intensieve samenwerking tussen de verschillende portefeuilles tot oplossingen te komen. En ondertussen gaan we door met onze bouwprojecten en mag ik samen met ons ambtelijk apparaat werken aan een nieuwe cultuurvisie en een parkeervisie. We doen dit samen met de stad en het is prachtig om te zien hoeveel mensen hun creativiteit en betrokkenheid in willen zetten. Roerige tijden, dat wel, maar met een ongekend optimisme voor de toekomst.

Meepraten over cultuur en parkeren kan nog, op www.nijmegen.nl/cultuurvisie en www.nijmegen.nl/parkeervisie

Poettracks en cultuurvisie

Door een druilerig regentje fiets ik om iets voor acht uur naar Merleyn in de Hertogstraat. Hier vindt vanavond de finale plaats van Poettracks Talent, georganiseerd door De Wintertuin en Doornroosje.

Ik ben vroeg. Het podium is nog niet op orde en het zaallicht is nog aan. De eerste deelnemers druppelen binnen. Vijf jongens met bijna hetzelfde hoedje op zitten aan de bar. Ze lijken een beetje op Madness en zijn finalisten. Op de website had ik gezien dat de jongste deelnemer 11 jaar is.

Vier finalisten vanavond die een gedicht van Stadsdichter Dennis Gaens op muziek hebben gezet. Ik mag de jury aankondigen. Geeft mij ook even de gelegenheid om een kort interviewtje met ze te hebben. Een beetje mijn oude stiel als presentator, voor ik wethouder werd.

De zaal vult zich daarna snel met publiek. Ook een ambtenaar van de afdeling Mobiliteit, waarmee ik vanochtend nog een delegatie van professoren uit Brazilie ontving. Zijn zoontje is bevriend met de jongste deelnemer vanavond. De jury bestaat uit Xavier Teerling, een muzikale alleskunner. Lea een Nijmeegse singer songwriter die zelf ooit aan Poettracks meedeed. En Dennis Gaens. Stadsdichter en schrijver van het gedicht “Wie houdt Linda tegen’

Helaas kan ik niet de hele avond blijven, dus moet ik de uitslag van Dennis krijgen via Twitter. De meest directe manier om op de hoogte te blijven wat er gebeurt. Deze avond, met getalenteerde en enthousiaste jonge mensen en een enthousiast publiek, is weer een voorbeeld van de grote culturele diversiteit van Nijmegen.

Deze week zijn we ook gestart met een nieuwe manier om zo veel mogelijk mensen te motiveren om mee te doen aan het schrijven van een nieuwe cultuurvisie voor Nijmegen. Internet en social media staan centraal. Achter de schermen werken moderatoren aan het voortduren reageren op de bijdragen van het publiek. Ook passen ze de website steeds aan aan het surfgedrag van de deelnemers. Ik ben benieuwd hoeveel actieve deelnemers we krijgen, maar de eerste dagen schreven al meer dan 100 mensen zich in voor de nieuwsbrief, en zijn er meer dan 250 mensen langer op onze website geweest.

Het is spannend, deze nieuwe manier van het ontwikkelen van een cultuurvisie. Stel dat de hele stad iets totaal anders wil dan we nu hebben? Wat is straks de invloed van de politiek nog op het resultaat? Krijgen we bijdragen waar we ook echt iets mee kunnen? Ik vind het een mooi experiment. Voor het eerst maken we intensief gebruik van internet en social media, om meer meningen en suggesties op te halen, dan we kunnen krijgen met bijeenkomsten in kleine en grotere zaaltjes.

Ik hoop dat iedereen die zich betrokken voelt bij Nijmegen en ons culturele aanbod, meedoet. De website www.nijmegen.nl/cultuurvisie is tot minimaal eind november beschikbaar.