22 februari 1944

Deze week zat ik, in het zonnetje, op het bankje in mijn voortuintje. De vogels floten in de frisse groene bladeren van de bomen in mijn straat. 70 jaar geleden moet het er hier heel anders uitgezien hebben. Mijn huis stond er niet en dat van de buren ook niet. In het half jaar voor het einde van de oorlog wat Nijmegen frontstad. Bijna dagelijks vielen er granaten overal in de stad. Ook op de plek waar mijn huis nu staat. Een gapend gat in de straat en zo waren er veel plekken waar de oorlog zijn sporen achterliet. Een straat verderop, in de Ruisdaelstraat, lagen de gevels van een hele rij huizen er uit. Voor wie het weet, kan zien dat hier iets gebeurd moet zijn, lang geleden.

Mijn buurman, kwam op zijn fiets langs en kwam bij me op het bankje zitten en vertelde over de laatste maanden van de oorlog en hoe de Canadezen en de Amerikanen door mijn straat en de volgende straat oprukten naar de Waalbrug. Het geweld en de angst moeten enorm geweest zijn.

Op 22 februari 1944, ruim een jaar voor het einde van de oorlog, werd Nijmegen gebombardeerd door uit Duitsland terugkerende Engelse en Amerikaanse bommenwerpers die met hun bommen op de terugweg waren omdat het weer in Duitsland te slecht was om doelen te kunnen zien. Boven Nederland was de lucht opgeklaard en ze besloten hun bommen alsnog te laten vallen, op wat ze dachten dat Duitse steden waren. De historische binnenstad van Nijmegen werd bijna compleet weggevaagd. Er vielen zeker 800 doden, maar waarschijnlijk meer omdat onderduikers niet werden meegeteld.

Op nog geen 100 meter van mijn huis liggen vele slachtoffers van dat bombardement begraven. Wie weet het nog. Misschien nu, in deze tijd van herdenken, staan we er bij stil. Ik hoorde het in de Stevenskerk dit jaar weer en natuurlijk bij de herdenking van het bombardement bij het monument ‘De schommel’ in de tuin van het stadhuis. Maar door het jaar heen kan ik nergens in Nijmegen terecht om te zien waarom onze binnenstad er uitziet zoals die er uit ziet.

Nog niet zo lang geleden ontmoette ik in de stad een echtpaar uit Assen dat de stad bezocht en mij de weg vroeg. Tegelijkertijd merkten ze op dat de binnenstad zo anders was dan ze verwacht hadden. De verwachtten een oude binnenstad. Ik kon ze vertellen waarom dat zo was, maar ik kon ze niet naar een plek verwijzen waar ze het hele verhaal konden zien. Dat is een gemis vind ik.

Het wordt tijd dat we in Nijmegen een permanente plek krijgen waar de herinnering aan het bombardement en de periode van Nijmegen als frontstad levend gehouden wordt voor komende generaties. We hebben het geprobeerd in het Vrijheidsumseum dat we in de Vasim wilden vestigen. Dat is niet gelukt. Maar nu wordt het tijd voor een nieuw initiatief om deze belangrijke periode in de geschiedenis van Nijmegen zichtbaar te maken. Het is te belangrijk voor de stad om daarvoor te verwijzen naar het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek. Misschien alsnog in de Vasim als initiatief van de huidige gebruikers, of in de benedenverdieping van Museum het Valkhof. Of misschien toch permanent in de Marienburgkapel?

Nijmegen is de oudste stad van Nederland en er wordt vaak geroepen dat de geschiedenis dan ook zichtbaar moet worden. Het wordt tijd dat dit gebeurt, niet met een incidentele tentoonstelling maar een permanent museaal monument voor de slachtoffers van het bombardement en de periode van Nijmegen als frontstad.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Bombardement_op_Nijmegen

http://www.brandgrens024.nl/