We waren toch zo tolerant..

In de zomer las ik het boek ‘Amsterdam‘, van Russel Shorto. Het gaat over de geschiedenis van de stad Amsterdam, zoals de titel al doet vermoeden, maar geeft tegelijkertijd een mooi inzicht in de Nederlandse cultuur. Hoe we in de loop van de eeuwen met elkaar omgegaan zijn en waarom Nederland is zoals het is. Kenmerkend van Nederland is dat het altijd een land is geweest waar de vervolgden en de onderdrukten uit heel Europa terecht konden om wij de individuele vrijheid hoog in het vaandel hadden staan.

Shorto beschrijft waarom hoe samenwerking en tolerantie in Nederland zo diep geworteld zijn. In de middeleeuwen was grond of in bezit van de adel of van de kerk, maar nooit van de gewone man. Die was afhankelijk van de landeigenaren. In de Lage Landen was dat anders. Hier liep het land voortdurend onder water en was daarom voor de adel en de kerk niet aantrekkelijk. De boeren die het wel bewerkten, werkten samen om het droog te houden. Zo ontstonden de samenwerkingsverbanden (later Waterschappen) en was er een klasse van boeren die bezit had en dat kon kopen en verkopen. De focus op samenwerken en het ontbreken van een strakke hiƫrarchisch samenleving maakte ook dat we altijd ruimte vonden voor vervolgden en andersdenkenden uit andere delen van de wereld. Amsterdam (Nederland) was een veilige plek voor vrijdenkers.

Nergens waren in de zeventiende eeuw zoveel drukkerijen als in Amsterdam, en mensen met ‘andere’ opvattingen vonden in Amsterdam de mogelijkheid om hun ideeĆ«n wereldkundig te maken. Die vrijheid van denken en de ruimte die we gaven aan anderen heeft ons ver gebracht.

Waar is die tolerantie gebleven. Afgelopen zaterdag meenden voor- en tegenstanders van Zwarte Piet in Gouda hun gelijk te moeten halen tijdens de intocht van Sinterklaas. Bij Jinek op zondagavond zat Youri Mulder, die er niks over wilde zeggen omdat hij bang was dat de ruiten van zijn huis ingegooid zouden worden. Een donkere voetballer van het Nederlands Elftal gaat met een groepsselfie op Twitter en wordt overstelpt met verwensingen. Ik weiger te denken dat het alleen de ‘eencelligen’ zijn die zo hun mening geven. Ik ben vast niet de enige die merkt dat ook in zijn eigen omgeving bij een biertje in het cafe of tijdens een etentje de discussie over 0.a. Zwarte Piet, hoog kan oplaaien en dat ik verrast bent door de felheid waarmee de discussie gevoerd wordt.

Paul Scheffer vertelde bij Buitenhof zondag over de conservatieve tendensen in politiek en samenleving die voortkomen uit de behoefte aan nieuw houvast in een snel veranderende wereld. Ik hoop echt dat we het houvast vinden in ruimte voor elkaar en diverse standpunten. Tolerantie hoort bij Nederland. Laten we het niet uit onze handen laten glippen.