Wie moet zich distantieren van wie?

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam riep moslims in Nederland op zich te distantiëren van IS. Klinkt heel logisch maar als je er even over nadenkt is het toch wel raar. Welke katholiek werd ten tijde van de bomaanslagen van de IRA opgeroepen zich van deze katholieke terreurbeweging te distantiëren? Vragen we joden om zich van de politiek van Israël te distantiëren? Worden Boedisten gevraagd zich te distantiëren van radicale Boedisten die in Birma moslim minderheden uitmoorden?

We benadrukken in het integratiedebat steeds maar weer dat we het individu niet verantwoordelijk kunnen en mogen houden voor wat anderen in naam van hun geloof, etniciteit of nationaliteit doen. Ik zag bij Nieuwsuur vorige week een aardig debatje tussen Nourdin el Quadi van de islamitische partij NIDA en VVD tweede kamerlid Malik Azmani. Twee mannen met eenzelfde achtergrond maar met een zeer verschillende kijk op  de zaak. De VVD-er die alles wat met cultuur en religie te maken heeft naar het prive-domein verbant. Je mag zijn wat je wilt, is het adagium, maar niet in de openbare ruimte. Hij zei er niet bij wat je dan wel in de openbare ruimte mag laten zien. En hij richtte de beperking vooral op moslims. El Quadi pleitte juist voor het stoppen met het verbergen van je etnische of religieuze identiteit. Maak er geen probleem van. Blijf niet roepen dat de multiculturele samenleving niet gewenst is. Hij bestaat en we moeten er mee leven. Geef daarin, zo pleitte hij, ruimte om te zijn wie je wilt zijn, binnen de kaders van de Nederlandse wet.

Ik ben zelf in de jaren 80 van de vorige eeuw intensief met intercultureel onderwijs aan de slag geweest. Het klopt, we hebben veel fouten gemaakt, waren veel te makkelijk, en stelden veel te weinig eisen. Maar het wordt tijd dat we inzien dat Nederland een multiculturele samenleving is en dat dat niet meer weggaat. Dat we met elkaar een manier zullen moeten vinden om het een beetje aangenaam voor ons allemaal te maken. Daarin pas volgens mij niet dat we een bevolkingsgroep eisen opleggen die we aan ons zelf niet stellen.

Ik hoop dat het lukt om eens wat makkelijker om te gaan met de diversiteit op straat, de moskee in onze stad of met andere opvattingen over wat wel of niet goed is. Nederland is juist met deze tolerantie groot geworden. In de Gouden Eeuw was Amsterdam een walhalla voor vrijdenkers. Mensen uit heel  Europa kwamen naar hier omdat ze mochten zeggen en denken wat ze vonden. Nergens waren zoveel drukkerijen als in Amsterdam. De diversiteit is geen bedreiging maar een kans. Lees het boek Amsterdam van Russel Shirto. Leer waarom we zijn zoals we zijn.

We waren toch zo tolerant..

In de zomer las ik het boek ‘Amsterdam‘, van Russel Shorto. Het gaat over de geschiedenis van de stad Amsterdam, zoals de titel al doet vermoeden, maar geeft tegelijkertijd een mooi inzicht in de Nederlandse cultuur. Hoe we in de loop van de eeuwen met elkaar omgegaan zijn en waarom Nederland is zoals het is. Kenmerkend van Nederland is dat het altijd een land is geweest waar de vervolgden en de onderdrukten uit heel Europa terecht konden om wij de individuele vrijheid hoog in het vaandel hadden staan.

Shorto beschrijft waarom hoe samenwerking en tolerantie in Nederland zo diep geworteld zijn. In de middeleeuwen was grond of in bezit van de adel of van de kerk, maar nooit van de gewone man. Die was afhankelijk van de landeigenaren. In de Lage Landen was dat anders. Hier liep het land voortdurend onder water en was daarom voor de adel en de kerk niet aantrekkelijk. De boeren die het wel bewerkten, werkten samen om het droog te houden. Zo ontstonden de samenwerkingsverbanden (later Waterschappen) en was er een klasse van boeren die bezit had en dat kon kopen en verkopen. De focus op samenwerken en het ontbreken van een strakke hiërarchisch samenleving maakte ook dat we altijd ruimte vonden voor vervolgden en andersdenkenden uit andere delen van de wereld. Amsterdam (Nederland) was een veilige plek voor vrijdenkers.

Nergens waren in de zeventiende eeuw zoveel drukkerijen als in Amsterdam, en mensen met ‘andere’ opvattingen vonden in Amsterdam de mogelijkheid om hun ideeën wereldkundig te maken. Die vrijheid van denken en de ruimte die we gaven aan anderen heeft ons ver gebracht.

Waar is die tolerantie gebleven. Afgelopen zaterdag meenden voor- en tegenstanders van Zwarte Piet in Gouda hun gelijk te moeten halen tijdens de intocht van Sinterklaas. Bij Jinek op zondagavond zat Youri Mulder, die er niks over wilde zeggen omdat hij bang was dat de ruiten van zijn huis ingegooid zouden worden. Een donkere voetballer van het Nederlands Elftal gaat met een groepsselfie op Twitter en wordt overstelpt met verwensingen. Ik weiger te denken dat het alleen de ‘eencelligen’ zijn die zo hun mening geven. Ik ben vast niet de enige die merkt dat ook in zijn eigen omgeving bij een biertje in het cafe of tijdens een etentje de discussie over 0.a. Zwarte Piet, hoog kan oplaaien en dat ik verrast bent door de felheid waarmee de discussie gevoerd wordt.

Paul Scheffer vertelde bij Buitenhof zondag over de conservatieve tendensen in politiek en samenleving die voortkomen uit de behoefte aan nieuw houvast in een snel veranderende wereld. Ik hoop echt dat we het houvast vinden in ruimte voor elkaar en diverse standpunten. Tolerantie hoort bij Nederland. Laten we het niet uit onze handen laten glippen.

Piet make-over challenge

Van de week zag ik bij DWDD een heftige discussie over de toekomst van Zwarte Piet. Een aantal prominente Nederlanders heeft een positief initiatief genomen om Piet een make-over te geven. Mooi initiatief vind ik. Waar ik van schrik is de enorme heftigheid waarmee het debat gevoerd wordt. Aan tafel proberen de gasten vooral de redelijkheid van hun initiatief naar voren te brengen en vragen vol vuur de tegenstanders om hun felheid te laten varen. Dat gaat natuurijk niet werken, en dat zie je in de reacties van de tegenstanders.

Waar ik van schrik is dat dit niet alleen politiek wordt uitgebuit. Leefbaar Rotterdam die pieten-posters in de stad ophangt, maar ook de PVV werpt zich op als hoeder van ons erfgoed. Nationalistisch populistisch vind ik. Piet is cultureel en historisch erfgoed geworden en daar mag je niet aankomen. Dat gaat natuurlijk volstrekt voorbij aan de tot standkoming van de traditie. Sterk bepaald door de tijd waarin dat ontstond en we nog heel anders dachten over mensen met een andere huidskleur.

Daarnaast heeft de commercie het beeld dat we nu van Sinterklaas en het feest hebben, in hoge mate bepaald. En ook daarin is in de loop van de tijd verandering gekomen. Waarom zou verdere verandering niet mogen of onmogelijk zijn, zonder het kinderfeest geweld aan te doen. Piet is in de loop van de jaren veel lichter van kleur geworden, niet meer altijd de domme boeman, en de dikke rode lippen en oorbellen zijn bij heel veel pieten al verdwenen.

De bedreigingen aan bv Peter R de Vries op social media zijn verontrustend, maar ook weer niet zo veel anders dan de bagger die vele reaguurders op nieuwssites de wereld in slingeren. Na de icebucket challenge wordt het nu volgens mij tijd dat we onze creativiteit ook hier aanspreken. Ik roep op tot een Piet make-over challenge. Smink jezelf als piet maar dan in de nieuwe vorm die jij vind dat past bij een kinderfeest in deze tijd. Post het op social media. Dat moet toch wat opleveren.

En ik ben het met Peter R de Vries eens, die aan het eind van het gesprek in DWDD zei, ‘Dit is niet meer te stoppen en over vijf of tien jaar ziet piet er heel anders uit’.

 

 

Toch weer kandidaat

Veel te lang geleden schreef ik hier mijn laatste blog. Oorzaak? Zoals het bij velen gaat denk ik, andere dingen aan mijn hoofd. Sinds mei van dit jaar ligt het wethouderschap achter mij. Na vier jaar geen tweede periode. D66 deed het goed bij de verkiezingen (een zetel winst en op een haar na twee), maar GroenLinks en SP werden net iets groter. Zij hielden elkaar zo stevig vast dat er geen plek meer was voor D66 in het nieuwe college. Jammer voor de stad, maar zo gaat dat.

Na vele afscheidsrecepties, de laatste nog in september begint het nieuwe seizoen. De zomer was perfect. Heerlijke reis naar Cuba en daarna ook nog een weekje naar Engeland, bij vrienden op bezoek. En met het mooie weer en de vele culturele initiatieven in de stad (De Kaai, Zomerstrand bij de Honig) ben ik de tijd goed doorgekomen.

‘Heb je het zwarte gat al gevonden’, wordt mij regelmatig gevraagd. Ik heb het niet gevonden en ik heb ook niet de indruk dat ik onwetend langs het randje ben gegaan. Er zijn nieuwe klussen gekomen, zoals het voorzitterschap van het samenwerkingsverband VSO (invoering passend onderwijs), enkele adviesklussen en ik mag weer dagvoorzitter, debat en discussieleider zijn. Heerlijk. En mijn wekelijkse Spaanse les, met bijbehorend huiswerk, vult mijn dagen ook redelijk.

En nu ben ik toch weer kandidaat voor een politieke functie. Een bestuurlijke dan wel, want daar voel ik me prettig bij. Ik heb me kandidaat gesteld voor het landelijk bestuur van D66, voor de portefeuille Kennis en Kunde. De opdracht? Zorgen dat het debat in de partij op alle niveaus gevoerd wordt en dat we de kennis en kunde die onze leden hebben beter benut wordt. Een mooie opgave in de aanloop naar een nieuw verkiezingsprogramma. De samenleving verandert zo snel, dat we voortdurend nieuwe antwoorden moeten vinden op de vragen van de tijd. Daarbij moeten we gebruik maken van de kennis en de maatschappelijke ervaring van onze leden. Een uitdaging die ik de komende drie jaar graag aan ga.

Op 1 november op het 100ste congres van D66 in Den Bosch, hoop ik gekozen te worden. De flyers en de buttons zijn klaar.