Nieuwkomers

Het was een komen en gaan in de Haagse politieke arena de afgelopen week. De gebeurtenissen overschaduwden het overlijden van Hans van Mierlo volledig. Zo erg zelfs dat Bos en Cohen vergaten om hem in hun persconferentie te memoreren. Cohen maakte daar bij P&W terecht zijn excuses voor.

Van Mierlo was de eerste politicus die in 1967 de klassieke verzuiling in de politiek wist te doorbreken door met zeven zetels in de Tweede Kamer te debuteren. Zijn agenda van politieke vernieuwing is in de jaren daarna niet verwezenlijkt omdat het de gevestigde belangen te veel aantast, maar de ideeën hebben niets aan waarde ingeboet. Nog steeds worstelen we op alle niveaus met een afstand tussen kiezer en gekozene en is er grote behoefte aan meer directe invloed van de kiezer op degene die het landsbestuur uitmaken.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart wordt overal gewerkt aan nieuwe colleges. Soms is er een informateur die gesprekken met partijen aangaat, soms is de uitslag zo evident dat de grootste partij meteen met de formatie begint. In Nijmegen adviseerde Lenie Scholten (vertrekkend wethouder voor GroenLinks) om een college te vormen van GroenLInks, PvdA en D66. Meer partijen is niet nodig want ze hebben samen 22 zetels en dus een ruime meerderheid. Dat de VVD o.a. door D66 genoemd is door D66 als vierde partner om in tijden van bezuinigingen een breder draagvlak aan het college te geven werd weggewuifd met het argument dat die partij niet nodig is voor een meerderheid, als het even tegen zit ‘even niet mee kan doen’ en dat daarmee de stabiliteit van het college niet bevorderd wordt. Een wonderlijke redenering als je er vanuit gaat dat de partijen die het college vormen daaraan beginnen met de intentie om het vier jaar vol te houden.

Het is jammer dat de kiezer op 3 maart niets heeft kunnen zeggen over het meest gewenste college zodat ook daarmee rekening gehouden kon worden. Landelijk krijgen we  op 9 juni eenzelfde probleem. De komst van Cohen geeft de PvdA het aura van de partij die het nuchtere midden vertegenwoordigt en met deze politiek leider het land ‘bij elkaar’ kan houden. Maar met de wisseling van Cohen voor Bos, is de PvdA nog niet veranderd. De hypotheekrenteaftrek ligt nog steeds moeilijk, marktwerking in de zorg is taboe verklaard en de ijzeren greep van de vakbond op de partij is nog niet afgeschud dus ook die verhoging van de aow-leeftijd van 65 naar 67 is er nog lang niet.

Strategisch stemmen op 9 juni wordt nu weer actueler dan ooit. Cohen moet Wilders van de eerste plek afhouden, maar stel dat dat gebeurt, met wie moet Cohen dan regeren. Met VVD en CDA, zoals Ayaan Hirshi Ali in NRC van 13 maart voorstelt of paars met GroenLinks? Dan is het noodzakelijk dat D66 en GroenLinks niet leeggegeten zijn door de PvdA. Anders zijn we overgeleverd aan een ouderwetse PvdA met een leider die niet verder komt dan ‘de boel bij elkaar houden’.